::.بیماری لکه قهوه ای برنج.:: 

بیماری لکه قهوه ای برنج

Brown leaf spot – Bipolaris oryzae

تاریخچه و مناطق انتشار :

بیماری لکه قهوه ای اولین بار در سال 1900 توسط Breds Hann گزارش گردیده و عامل آن را Helninthosporiom oryzae نامگذاری نمود. این بیماری در سال 1910 توسط Hori از ژاپن و بعدها از سایر نقاط جهان مانند کشورهای آسیایی ، آمریکایی و آفریقایی گزارش شده است. در ایران اولین بار در سال 1355 از مزارع برنج شمال جمع آوری گردید و اکنون در سایر مناطق برنج کاریهای کشور نیز شایع است.

علائم بیماری :

به صورت نقاط ریز قهوه ای روی برگ تشکیل می شود. بعدا این نقاط بزرگ شده به شکل لکه های گرد یا بیضی قهوه ای ، به صورت بذر کنجد در می آید. لکه ها به صورت یکنواخت در سراسر برگ است. این لکه ها وقتی که کامل می شوند به صورت قهوه ای با مرکز خاکستری یا مایل به سفید در می آیند. لکه های قهوه ای ممکن است روی بذر و کلوپتال و گلوم ها نیز دیده شود. لکه های موجود روی بذور باعث ضعیف شدن جوانه زنی می گردد. آلودگی در مزارع اصلی نیز با فراهم شدن شرایط جوی مطلوب برای ایجاد و گسترش بیماری ، شدت پیدا می کند و حتی در بعضی مواقع ممکن است با بیماری بلاست اشتباه گردد.

عامل بیماری و دوره زندگی :

بیماری لکه قهوه ای به وسیله قارچی به نام Helninthosporiom oryzae که امروزه در منابع علمی به نام Bipolaris oryzae نام برده می شود ناشی می گردد. مرحله جنسی این قارچ Cochliobolus miyabeanus از کلاس آسکومیسیت ها می باشد. این قارچ زمستان را روی بقایای برنج و بذور آلوده بسر می برد. در بهار تحت شرایط مساعد میسیلیوم رشد و نمو کرده و ایجاد کنیدیوفر می نماید. روی این کنیدیوفرها ، کنیدی های قارچ به مقدار زیاد تشکیل می گردد. کنیدی ها به وسیله ی باد پراکنده شده و آلودگی ثانوی را ایجاد می نمایند.

اثر شرایط محیطی :

مدتها فکر می شد که بیماری لکه قهوه ای در اثر کمبود مواد غذایی در خاک ایجاد می شود و با بیماری غیر انگلی آکیوچی ( akiochi ) اشتباه می گردید. اما بعدها متوجه گردیدند که این بیماری به موازات بیماری آکیوچی در شرایطی که خاک مزرعه کمبود سیلیس ، پتاسیم ، منگنز و منیزیم دارد و یا اینکه هیدروسولفیت باعث پوسیدگی ریشه می گردد. بیشتر دیده می شود. بیماری لکه قهوه ای در مزارعی که در اواسط مرحله رویش برنج مقدار ازت کمبود پیدا کرده و یا به دلایلی جذب ازت دچار مشکل می شود ، شایع می گردد. این بیماری در زمین هایی که میزان مواد غذایی مورد نیاز برنج به طور متعادل وجود ندارد ، شدت بیشتری پیدا می کند.

مبارزه :

1-     استفاده از واریته های مقاوم

2-     مصرف کلرور پتاسیم به عنوان کود در زمین های ضعیف ، شدت بیماری را کاهش می دهد

3-     ضد عفونی بذور با یکی از قارچ کش های موثر مانند ویتاواکس تیرام به نسبت دو در هزار از جمله روشهای موثر مبارزه با این بیماری می باشد.